Dürtüsellik

Uzm. Psk. Selin Alpanda

Dürtüsellik; davranışlarını planlamada, isteklerini erteleyebilme, kendini durdurabilme becerilerinde güçlük ile kendini gösterir. Dürtüsel olan bireyler genellikle davranışlarını sonucunu düşünmeden sergiler, risk alırlar ve sabırsızdırlar. Çevresindekiler tarafından dikkat ve davranış problemleri olduğu düşünülen bu bireyler aslında düşünce ve davranışlarını frenlemede zorluk yaşarlar.
 
Dürtüsellik problemi çocuklarda oldukça sık görünmektedir. Dürtüsel çocuklar sorulara esnek yanıt veremezler dolayısı ile olayları sağlıklı değerlendiremez ve uygun problem çözme yöntemlerini kullanamazlar. Dürtüsellik problemi, okulda parmak kaldırmadan konuşma, oyunlarda sırasını bekleyememe, masa başında oturamama, başkalarının konuşmalarına fırsat vermeden sözünü kesme şeklinde kendini gösterebilir. Davranışlarının nedenleri sorulduğunda Elimde değil kendimi durduramıyorum, İsteklerimi engelleyemiyorum şeklinde yanıtlar verebilirler. Gerçekten de yakındıkları gibi kontrolsüz görünürler, davranışlarını kontrol etmek isteseler bile içsel denetimlerini yapmakta zorlanırlar. Bu nedenlerle hem akademik hem de sosyal-duygusal alanda problemler yaşayabilirler. İstenmeyen veya sınavlarda sorulara düşünmeden yanıt verdiği için akademik başarısı düşük olan birçok çocuk ile karşılaşıyoruz.
 
Dürtüselliğin Nörofizyolojisi-Nöroanatomisi
Çocuğun dürtüsel davranış ve düşüncelerinin nörofizyolojik açıklamaları ayrıntılı olarak yapılabilir. Hareketi başlatma ve durdurma sorunları Dorsolateral Prefrontal korteks (prefrontal korteksin dış-üst bölümü) ile, tepki hızını ayarlayamama, spontan davranışlarını kontrol edememe ve davranışlarını amaca yönelik yapamama dorsomedial prefrontal koteks (prefrontal korteksin iç-üst bölümü) ile, geleceği öngörememe ve davranışsal tepkiyi değiştirme güçlüğü ventromedial prefrontal korteks (prefrontal korteksin iç-ön bölümü) ile, dürtü kontolü (hipotalamusu baskılama) orbitofrontal prefrontal korteks (prefrontal korteksin alt bölümü) ile açıklanır. Hataları fark etme, motivasyonel değerlendirme yapma, karar verme becerilerine ilişkin sorunlar ise beynin iç kısmında bulunan singulat korteks ile ilişkilendirilir. Dürtüsellik problemi serotonin, dopamin vb. nörotransmitterler ile yani beyinde bulunan kimyasal maddelerle açıklanır. (web sayfamızdaki beyin haritasını inceleyebilirsiniz).
 
Dürtüselliğin tedavisinde medikal tedavi ve psikopedagoji, nöropsikoloji temelli eğitim yöntemleri ile yol alınabilinmektedir. Belirtilen bu bulgular ışığında dürtüsellik problemi yaşayan çocukların öncelikli olarak nörolojik ve psikiyatrik muayeneden geçmesini öneriyoruz. Dürtüselliğin değerlendirilmesinde nöropsikolojik testler yardımcıdır. Bu nedenle dürtüselliğin çocuğun bilişsel işlevleri üzerindeki etkilerini ayrıntılı incelemek için nöropsikolojik  testler uyguluyoruz.

Paylaş