Çocuğum Okula Hazır Mı? - Ne Yapmalıyım?

Uzman Psikolojik Danışman Aslı Sazcı

Yeni eğitim- öğretim dönemimin başlamasına çok az zaman kaldı. Bu sene 1. sınıf olacak çocuklar için oldukça önemli bir başlangıç. Tabi anne- babalar için de… Çocuğun okula hazır olup olmadığı çocuğun okul ile algısını olumlu veya olumsuz şekilde etkiler. Okula hazır oluş takvim yaşı ile ilgili değildir. Okul olgunluğu için hareket, sosyal, duygusal, dil ve bilişsel gelişimin yeterli olgunluğa ulaşmış olması gerekir. Okul olgunluğu olan çocuklar için süreç kolay olacaktır. Ancak bir veya birden fazla alanda güçlük yaşayan çocuklar varsa ve henüz fark edilmediyse süreç hem çocuk, hem aile, hem de öğretmen için zorlu geçebilir.

 

Okul başlamadan önce çocuğunuzun gelişiminde dikkat etmeniz gereken özellikleri şöyle özetleyebiliriz.

 

Hareket Gelişimi: Denge, koordinasyon, hız, ardışık hareketleri planlama, el ve parmak becerileri hareket gelişimi içinde değerlendirilir. Kalem tutma, düğme ilikleme, çatal-kaşığı doğru şekilde tutma ve kullanma, insan figürü ve temel geometrik şekilleri çizebilme, sınırlı boyama yapabilme, resim yapma, koşma, zıplama, sıralı-kuralları oyunları oynama gibi faaliyetler girer. Çocuğunuz bu işlemleri gerçekleştirmekte zorlanıyorsa kalemi tutup 1 sayfa çizgi çizmek ya da a harfini yazmak, satıra harfleri sığdırmak, hızlı yazabilmek onu zorlayacaktır. Bu sorunların bir süre sonra sosyal-duygusal sorunlara dönüşmesi ise kaçınılmaz olacaktır.

 

Dil ve Bilişsel Gelişim: Dil ve bilişsel gelişim birbirine genellikle paralel ilerler. Çocuğun dinleme becerisinin gelişmiş olması, kendisine anlatılan bir hikayeyi anlaması ve sorulan sorulara cevap vermesi, yorum yapabilmesi, en az 5 kelimelik cümleler kurması, dil gelişimi ile ilgili fikir verebilir. Bilişsel gelişimde ise dikkat, bellek, görsel mekansal işlevler, düşünme becerileri gibi akademik faaliyetlerde oldukça önemli olan işlevleri değerlendirmek gerekir. En az 4 kelimeyi sıralı şekilde tekrar edebilmesi, dikkatini bozacak faktörlere karşı direnç gösterebilmesi (örneğin sınıftaki diğer sesler), bakarak şekil kopyalayabilmesi, şaka- esprileri anlayabilmesi, olaylar arasında neden- sonuç ilişkisi kurabilmesi gerekir.

 

Duygusal ve Sosyal Gelişim: Duygusal gelişim dediğimizde çocuğun duyguları tanımlayabilmesi, kendi olumlu ve olumsuz duygularının farkında olması, karşısındaki kişilerin de duygularını anlayabilmesi, empati kurabilmesi, duygularını yönetebilmesi, başarısızlığa veya istemediği durumlara karşı toleransının olması aklımıza gelmelidir. Örneğin arkadaşının ondan daha hızlı yazması, oyuna alınmaması, öğretmenin ona söz vermemesi, sıranın en önüne geçememek vb. olaylar sonucunda öfke, üzüntü, hayal kırıklığı gibi duyguları yaşayabilir. Elbette bu duyguları hissetmek oldukça doğaldır. Önemli olan bu duygular sonucunda ortaya koyacağı davranışlardır. İstemediği bir durum ile karşılaştığında küsmek, uzun uzun ağlamak, vurmak, oyunu bozmak gibi davranışlar gösterebileceği gibi, duygusunu ifade edip, isteklerini erteleyip, farklı çözüm yolları da deneyebilir. Duygusal gelişim için gerekli olan bu beceriler sosyal gelişimin de temelidir diyebilir. Konuşmayı başlatma, arkadaş edinme, arkadaşlığı sürdürebilme, kendi hakkını savunabilme, gerektiğinde kendi isteklerini erteleyebilme, sorun çözme gibi beceriler sosyal gelişim düzeyi hakkında bize fikir verebilir.

 

Çocuğunuzun gelişim alanlarını inceleyerek, okula hazır olmadığını gözden geçirmeniz, endişelendiğiniz noktalarda okul rehberlik servisinden veya uzmanlardan görüş almanız yararlı olacaktır.

Paylaş