Beynin Kritik Görevi: Yönetici İşlevler

Uzman Psikolojik Danışman Aslı Sazcı

Yönetici İşlevler Nedir?

Yönetici işlevler beynin prefrontal alanının işlevlerini tanımlamak için kullanılan bir kavramdır. Prefrontal alan beynin en ön kısmında bulunur. Görevi tüm beyin alanlarından gelen bilgileri bütünleştirmek ve değerlendirmektir.

Yönetici işlevler, planlama, strateji üretme, bilgileri düzenleme, organize olma, karar verme, dikkat, problem çözme, yaratıcı düşünme, esnek düşünme, akıl yürütme, soyutlama, yorumlama, tahmin etme, davranışları düzenleme, çevreye uyum sağlama, duyguları kontrol etme olarak tanımlanabilir.

Yönetici işlevler sadece akademik alan ile değil tüm hayatımızla ilgilidir. Odamızı düzenlememiz, yemek yapmamız, yazı yazmamız, öfkemizi kontrol edebilmemiz, nereye gideceğimize karar vermemiz, kiminle arkadaş olacağımızı seçmemiz, nerede nasıl davranmamız gerektiğini fark edebilmemiz, empati kurabilmemiz, geleceği düşünüp planlar yapmamız gibi birçok davranış yönetici işlevlerimiz ile gerçekleşir.

 

Yönetici İşlevler Ne Zaman ve Nasıl Gelişir?

Beyin gelişimi anne karnından itibaren başlar. İlk üç yıl beyin gelişimi için oldukça önemlidir. Beyin gelişimi arkadan öne ve içten dışa doğru gelişir. Bu bilgiden yola çıkarak beynin en ön bölgesinin yani prefrontal bölgenin en son gelişen alan olduğunu söyleyebiliriz. Prefontal alanın gelişimi doğumdan sonraki 9. ayda en üst seviyeye ulaşır ve ergenlik döneminin sonlarına kadar gelişimi devam eder.

Bu gelişim sürecinde biz yetişkinlerin çocuklarımıza sunduğu eğitim ortamı oldukça önemlidir. Yere düşen bebeğin kalkması için fırsat vermek planlama becerisini, giyinmesine fırsat vermek işlemlerini hangi öncelik sırasına göre yapması gerektiğini, yüksekte olan bir oyuncağa ulaşması için fırsat vermek karmaşık dikkatini ve strateji üretmesini, kızdığı zaman hemen istediğini yapmamak duygularını kontrol etmeyi öğrenmesini ve olumsuz duygularla başa çıkmasını, yarın ne yapacağınızı konuşmak gelecek ile ilgili plan yapma becerilerini geliştirir.

 

Yönetici İşlevleri Geliştirmek İçin Ne Yapmak Gerekir?

Yönetici işlevleri gelişmiş çocuklarımızın olmasını istiyorsak bebeklik döneminden itibaren deneyim kazanmalarını engellememeliyiz. Çocuğun yere düşmesini, istedikleri olmadığında kızmasını, arkadaşları ile kavga etmesini, okulda eşyalarını unutmasını  sorun olarak değil öğrenmesi için fırsat olarak görmeliyiz.

Hepimiz hayatımız boyunca birçok olumsuz deneyim yaşamış ve hata yapmışızdır. Bu hataların birçoğu ailemiz, arkadaşlarımız ve diğer sosyal çevremiz aracılığı ile fikrimizin olduğu hatalardır. Ancak kendimiz yaşadığımızda gerçekten ne olduğunu, ne hissettiğimizi, nasıl karar vermemiz gerektiğini öğrenmişizdir. Yani her deneyimin kişiye özgü olduğunu kavramışızdır. Bu yüzden çocuklarımızın da yaşayarak öğrenmelerini, kendi duygu, düşünce ve davranışlarını yönetebilmelerini sağlamalıyız.

Çocuklarımızın hayatı gerçekten yaşayabilmeleri için fırsat verelim…

Paylaş