Erken Çocukluk Döneminde Eğitim ve Beyin

Dr. Bülent Madi

  Beyin gelişimi anne karnından başlar ve yaşam boyu devam eder. Erken çocukluk dönemi beyin gelişiminin en hızlı olduğu dönemdir. Bu dönemde çocuğa sunulan ortam, gösterilen yaklaşımlar ve verilen uyarılar çocuğun yaşam sürecinin temel taşlarını oluşturur.

Çocuk doğa içinde hareketli aktivitelerle, koku ve tat alma duyularını da kullandığı zaman daha kalıcı öğrenir.

 

   Öğrenme en iyi beş duyu organını aktif kullandıran, beynin birçok bölgesinin eş zamanlı olarak çalıştıran yöntemlerle gerçekleşir. Günümüzde genel itibari ile eğitim sistemleri daha çok görme ve işitme duyularına ağırlık vermektedir. Oysaki çocuk doğa içinde hareketli aktivitelerle, koku ve tat alma duyularını da kullandığı zaman daha kalıcı öğrenir. Beyin arkadan öne içten dışa doğru gelişim gösterir. Çocuk yetiştirirken veya eğitirken bu genel çerçeve içinde yönlendirme yapmak çocuğun potansiyelini geliştirmesini ve uygun şekilde kullanmasını destekler.

 

Renkler, şekiller, akademik beceriler ve daha fazlası

Oksipital lob beynin en arkasında bulunan bölgedir. Bu bölge görme ve gördüğümüz uyaranları yorumlamamızdan sorumludur. Renkleri, şekilleri, uzunlukları oksipital lobda bulunan alanların desteği ile ayrımlaştırabiliriz.

Parietal lob beynin üst orta kısmında yer alır. Bu bölge dokunma, sağ-sol ayrımı, mekansal algı, beden farkındalığı gibi işlevlerden sorumludur. Bu bölgenin iyi geliştirilmesi çocuğun akademik becerilerinin kuvvetli olması için zemin oluşturur.

Beynin alt kısmında yer alan temporal lob işitme ve işittiğin yorumlama becerisi ile ilgilidir. Bu bölge iletişim becerileri, yönerge-konuşulanı ve okuduğunu kavrama, adlandırma, müzikte ses-ritm ayırt etme gibi beceriler için de önemlidir. Temporal lob tat, koku duyusu ile ilgilidir. Bu bölgenin en ön kısmında duygulanım ile ilgili bir alan da yer almaktadır.

Frontal lob beynin en ön bölgesindedir. Bu bölge beynimizin karar verme bölgesidir. Planlama, soyut düşünme, muhakeme, duygu yönetimi, dikkat gibi yönetici işlevlerimiz frontal lob işlevlerindendir. Motor planlama yani hareketlerimizi kontrollü ve sıralı bir şekilde yapmamızı sağlayan işlevden de frontal lob sorumludur. Bu bölgede konuşmayı sesli hale getiren bir bölge bulunur. Dolayısı ile frontal lob iletişim becerileri için de olmazsa olmazdır.

Beynin iç orta kısmında limbik sistem denilen bir alan bulunur. Bu alan kısaca beslenme, savunma ve türünün devamı ile ilgilidir. Öğrenmenin en kritik bileşenleri olan kısa süreli bellek (Hipokampus), kaygı (Amigdala), hormonal denetim (Hipotalamus), duyulardan gelen bilgilerin gerekli beyin alanlarına iletilmesi (Talamus) limbik sistemin işlevlerindendir. Hareketlerimizi programlayan alan (bazal ganglionlar) da limbik sisteme yakındır.

Her çocuğun farklılıklarını göz önünde bulundurarak onu yönlendirmek gereklidir.

Beyinde görme, işitme, hareketi başlatma, dokunduğunu algılama işlevleri ile ilgili sadece birkaç merkez bulunur. Beyin ağ sistemi ile çalışır. Beynimizin altında bulunan bilişsel zamanlama ve denge işlevlerinden sorumlu beyincik de dahil olmak üzere birçok beyin bölgesinin koordineli çalışması önemlidir. Sonuç olarak beynin plastik yapısından yararlanarak ve yeni sinaptik bağlantılar kurdurarak çocuğun uygun eğitim programını belirlemek, sadece ezbere dayalı değil sorgulama becerisini de destekleyici olanaklar sunmak ve çocuğun bireysel farklılıklarını göz önünde bulundurarak onu yönlendirmek gereklidir. Bu nedenle sadece bilişsel değil duygusal-sosyal ve özellikle hareket koordinasyonunu destekleyici eğitim sistemleri geliştirilmelidir.

Paylaş




 E-Posta Aboneliği




 Etkinlik Takvimi

Beyin ve Çocuk