Oyun, Oyuncak Ve Beyin Gelişimi

Uzman Psikolog Selin Alpanda

Oyun çocuklar için kendilerini ifade etme şeklidir. Oyun ile çocuk bilgilerini geliştirebilir, duygularını ifade edebilir, zorluklarla baş edebilme becerisini kazanabilir.  Oyun çocuğun beyin gelişimi için olmazsa olmazdır.

              - Ebeveynlerin Çocuklarına Oyuncak Alırken Dikkat Etmesi Gerekenler

Oyuncak oyalanma aracı değil eğitim malzemesidir. Bu nedenle eğitim malzemelerini seçerken çok dikkatli olunmalıdır.




İlk olarak oyuncağın sağlık koşullarına uygun olup olmadığı incelenmelidir. Seçilen oyuncağın çocuğun yaş grubuna ve cinsiyetine uygun olmasına özen gösterilmelidir. Örneğin kız çocuğun ağabeyinden kalan oyuncaklarla sürekli oynuyor oluşu veya tüm gününü bayanlarla geçiren bir erkek çocuğun kadınsı özellikleri olan oyuncaklara ilgi duyması çocuğun cinsiyet rolü kazanımını olumsuz etkileyebilir. Akranlarına göre becerikli, zeki olduğu için çocuğu kendi yaş grubundan büyük gruplara hitap eden oyuncaklara yöneltmek de çocuğun gelişimini olumsuz etkiyebilir, özgüvenini zedeleyebilir ve çocuğun performans kaygısı yaşamasına neden olabilir.

Çocuk; zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel, hareket, özbakım becerisi ile bir bütündür. Dolayısı ile oyunların farklı gelişim alanlarını destekleyici olması önemlidir. Oyuncakları seçerken öncelikli olarak çocuğun kendi gelişimi dikkate alınmalıdır. Örneğin çocuğun dikkat, görsel algı, hareket, duygu gelişimi gibi konularda güçlükleri var ise bir uzman görüşü alınmalı ve çocuğun gelişimine uygun oyuncaklar seçilmelidir. Bu durumda örneğin 5 yaşındaki bir çocuk ince motor gelişimi ile ilgili ileri düzeyde zorluk yaşıyorsa bu alana yönelik 2-3 yaş grubu için hazırlanmış oyuncaklar ile gelişimi desteklenebilir.

Önemli olan diğer bir konu oyuncakların çocuğun yaşadığı kültüre uygun olmasıdır. Yurt dışından getirilen ancak kültürümüze uygun olmayan oyuncakların çocukların akranları ile uyum sorunları yaşamasına neden olduğunu sıklıkla görüyoruz. Örneğin çocuklar model aldığı oyun kahramanları gibi davranabiliyor ve farklılıklarından dolayı dışlanabiliyorlar.

Bu nedenle oyuncakların çocuklara doğru mesajlar vermesi önemlidir. Özellikle şiddet içeren, güçlü, güzel, dikkat çekici olmanın önemini vurgulayan oyuncakların sayısı gün geçtikçe artmaktadır. Bu olumsuz örnekler çocukların kendilerini olduğu gibi kabul etmelerini zorlaştırmakta ve dikkat çekici kahramanlar, modeller gibi olmaya çaba göstermelerine neden olmaktadır.

Bireysel oyunlar gibi grup oyunları da çocuğun gelişimini destekleyicidir. Çocuğun akranları ile uyum sağlaması, kazanma-kaybetme duygusunu uçlarda yaşamaması ancak çocuğun grup oyunlarına girmesi ile oluşabilir. Bu oyunlar bazen hareketli oyunlar, bazen de masa başı, yarışlı oyunlar olmalıdır. Çocuk her türlü oyuna aşina olmalıdır.

Oyunların hayal gücünü ve çocuğun yaratıcı özelliğini destekleyici olması en önemlisidir. Bu tip oyunlar çocukların farklı düşünebilme, özgün fikirler oluşturabilme becerilerini desteklerken özgüvenlerini de olumlu yönde etkiler. Bilişsel, duygusal, estetik gelişimi için bu beceri oldukça önemlidir.

 

-Ebeveynler alınmasının uygun olmadığı düşündükleri oyuncaklardan çocuklarını nasıl vazgeçirmelidir?

Çocuk, zararlı olabilecek oyuncak konusunda ısrarcı oluyorsa öncelikli olarak bu oyuncağın alınmasının neden uygun olmadığı çocuğun anlayabileceği şekilde ifade edilmelidir. Bazen çocuklar ikna olamayabilirler. Bu durumda çocuklara satın alabilecekleri, zararlı olmayacak oyuncak seçenekleri sunularak aralarından tercih yaptırmak uygun olabilir. Ailenin çocuğun ısrarcı tutumları karşısında net olması gerekir. Başa çıkılamayan durumlarda çocuklara sınır koyma konularında çocuk odaklı aile danışmanlığı alınması yararlı olacaktır.

Önemli olan oyuncak değil, oyundur. Oyuncağın pahalı ve dikkat çekici olması yararlı olduğunu göstermez. Artık materyallerle veya hiç materyal olmadan kurulan birçok oyun ile çocuk gelişebilir. Çocuğun gelişimine uygun olmayan oyuncaklar gelişimde aksaklıklara neden olabilir.

 

Paylaş




 E-Posta Aboneliği




 Etkinlik Takvimi

Beyin ve Çocuk